İçindekiler
ABD - İran Savaşı ve Hürmüz Şoku: Borsa İstanbul ve Merkez Bankası’ndan 4 Kritik Müdahale
ABD - İran Savaşı ve Hürmüz Şoku: SPK ve Merkez Bankası’ndan 4 Kritik Müdahale
ABD ile İran arasındaki savaşın fiili çatışmaya dönüşmesi, Hamaney’in ölümü ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla tetiklenen küresel kaos, Türkiye piyasalarında "Kırmızı Alarm" verilmesine neden oldu. Finansal istikrarı korumak adına regülatörler eş zamanlı harekete geçti: SPK, açığa satış yasağı ve emir/işlem oranı değişikliği ile borsada "savunma hattı" kurarken; Merkez Bankası (TCMB), repo ihalelerini durdurarak ve vadeli döviz satımına başlayarak kur üzerindeki baskıyı kırmayı hedefliyor.
Hürmüz boğazı ve İran'ın Enerji Piyasasında Gücü hakkında blog yazımızı okumak için tıklayın
Küresel Risk Algısında Bozulma ve Piyasa Önlemleri
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı, dünya petrol ticaretinin %20’sinin akışını tehdit ederek enerji fiyatlarında şok yükseliş beklentisi yarattı. Petrol fiyatlarındaki her %10’luk artışın Türkiye enflasyonunu 1,2-1,3 puan yukarı ittiği bir ortamda, Türk ekonomi yönetimi piyasadaki oynaklığı (volatiliteyi) dizginlemek için 4 maddelik acil önlem paketi devreye aldı.
Borsa İstanbul’da "Açığa Satış" ve "Emir İptal" Freni
Savaş haberleriyle panik satışlarının derinleşmesini önlemek isteyen otoriteler, Pay Piyasasında iki kritik karar aldı:
- Açığa Satış Yasağı: Borsa İstanbul pay piyasalarında 6 Mart seans sonuna kadar açığa satış işlemleri tamamen yasaklandı. Jeopolitik şok dönemlerinde açığa satışların fiyat düşüşlerini hızlandırarak "korku sarmalı" yarattığı bilinmektedir. Bu yasak ile elinde hisse olmayanların satış yaparak fiyatları suni şekilde aşağı çekmesi engellenmekte ve fiyat oluşumunun daha sağlıklı bir zeminde kalması amaçlanmaktadır.
- Emir/İşlem Oranı Revizyonu: Pay Piyasasında emir/işlem oranı 5:1’den 3:1’e düşürüldü. Bu teknik hamle, özellikle yüksek frekanslı işlemler (HFT) yapan algoritmaların, gerçekleşmeyen emirlerle piyasada "gürültü" ve manipülatif trafik yaratmasını engellemeyi hedefliyor. Sığ piyasa koşullarında yatırımcı güvenini zedeleyebilecek yapay fiyat hareketlerinin önüne geçilmesi planlanıyor.
Merkez Bankası’ndan Likidite Müdahalesi: Repo İhalelerine Ara
Merkez Bankası (TCMB), finansal istikrarı korumak adına para politikasında sıkılaştırıcı bir adım atarak bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verdiğini açıkladı.
Bu hamle, piyasadaki Türk Lirası (TL) likiditesinin kısmen daraltılması anlamına gelmektedir. TL’ye erişimin maliyetinin artması ve piyasadaki "bol paranın" çekilmesiyle, bu likiditenin döviz talebine dönüşmesi engellenmek istenmektedir. Repo hamlesi, örtülü bir faiz artışı etkisi yaratarak kur üzerindeki spekülatif atakları sınırlamayı amaçlayan güçlü bir sinyal niteliği taşır.
Döviz Kuru İçin "Vadeli Satım" Kalkanı
Enerji maliyetlerinin artmasıyla cari açık ve döviz talebi üzerindeki baskının artacağını öngören TCMB, rezervlerini doğrudan eritmeden kuru savunacak bir mekanizmayı devreye soktu: Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemleri.
Bu mekanizma ile Merkez Bankası, piyasaya o an spot döviz satmak yerine; şirketlerin ve bankaların gelecekteki döviz ihtiyaçlarını bugünden fiksleyebileceği bir "sigorta" sunmaktadır. Böylece:
- Reel sektörün panikle spot piyasadan döviz almasının önüne geçilir.
- Döviz likiditesi dengelenir.
- Kur üzerinde oluşan psikolojik ve spekülatif baskı, fiziki döviz çıkışı olmadan hafifletilir.
Sonuç: Enflasyon ve Faiz Beklentilerinde Yeni Dönem
Alınan bu önleyici tedbirler, savaşın yarattığı belirsizlik ortamında piyasa mekanizmasının kilitlenmesini önlemeyi amaçlıyor. Ancak makroekonomik gerçekler de masada duruyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu (TÜFE ve ÜFE) yukarı itecek olması, Merkez Bankası’nın beklenen faiz indirimlerini rafa kaldırmasına, hatta repo hamlesiyle fiili sıkılaşmaya gitmesine neden olmuştur.
Yatırımcılar için SPK ve TCMB’nin attığı bu adımlar, piyasanın başıboş bırakılmadığının kanıtı niteliğindedir. Önümüzdeki günlerde Borsa İstanbul’da savunma sanayi ve enerji hisseleri pozitif; havacılık negatif ayrışırken, döviz kurlarındaki hareketin alınan önlemlerle daha kontrollü seyretmesi beklenebilir.
Çekince
Bu raporda yer alan her türlü bilgi, değerlendirme, yorum, istatistiki şekil ve bilgiler hazırlandığı tarih itibari ile mevcut piyasa koşulları ve güvenirliğine inanılan kaynaklardan elde edilerek derlenmiştir ve İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından genel bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Sunulan bilgilerin doğruluğu ve bunların yatırım kararlarına uygunluğu tarafımızca garanti edilmemektedir. Bu bilgiler belli bir getirinin sağlanmasına yönelik olarak verilmemekte olup alım satım kararını destekleyebilecek yeterli bilgiler burada bulunmayabilir. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu nedenle bu sayfalarda yer alan bilgilerdeki hatalardan, eksikliklerden ya da bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden, yorum ve bilgilerin kullanılmasından doğacak her türlü maddi/manevi zararlardan ve her ne şekilde olursa olsun üçüncü kişilerin uğrayabileceği her türlü doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan dolayı İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile bağlı kuruluşları, çalışanları, yöneticileri ve ortakları sorumlu tutulamaz. Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.