İçindekiler
Katılım Endeksi Nedir? Borsada Faizsiz Yatırım ve Katılım Hisseleri Rehberi
Borsada Faizsiz Yatırım Rehberi: Katılım Endeksi ve Katılım Hisseleri Nedir?
Finansal özgürlüğe ulaşmak isteyen pek çok kişi için birikimlerini değerlendirmenin en etkili yollarından biri borsa ve sermaye piyasalarından geçiyor. Ancak yatırım dünyasına adım atarken, getirinin yüksekliği kadar bu getirinin "nasıl" ve "hangi prensiplerle" elde edildiği de büyük önem taşıyor.
Özellikle faiz hassasiyeti olan, İslami finans ilkelerine uygun hareket etmek isteyen yatırımcılar için Katılım Endeksi ve bu endekse bağlı Katılım Hisseleri, güvenli bir liman olarak öne çıkıyor. Peki, borsa İstanbul’da (BIST) işlem gören yüzlerce şirket arasından hangilerinin "helal kazanç" prensibine uygun olduğunu nasıl anlarsınız?
Katılım Endeksi Nedir ve Katılım Endeksinin Temel Amacı Nedir?
Katılım Endeksi; Borsa İstanbul’da işlem gören ve faaliyetleri ile mali yapıları "katılım finans" (faizsiz finans) ilkelerine uygun olan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan bir göstergedir.
Katılım Endeks'inin temel amacı; yatırımcıların faiz, kumar, belirsizlik (garar) gibi İslami finansta yasaklanan unsurlardan arındırılmış şirketlere kolayca ulaşmasını sağlamaktır. Böylece yatırımcılar, hem finansal getiri elde edip yatırım portföylerini büyütürken hem de hassasiyetlerine uygun, şeffaf ve etik bir duruş sergileyebilirler.
Bir Şirket Katılım Endeksine Nasıl Girer? (Seçim Kriterleri)
Bir hisse senedinin "katılım hissesi" sayılabilmesi için sadece iyi kâr etmesi yetmez. Borsa İstanbul ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Danışma Kurulu iş birliğiyle belirlenen "Faaliyet" ve "Mali" kriterlerden geçmesi gerekir.
1. Sektörel Kriterler (Faaliyet Alanı Yasakları)
Şirketlerin esas sözleşmelerinde aşağıdaki alanlarda faaliyet göstermemesi şarttır:
- Faize dayalı bankacılık ve finans işlemleri.
- Alkollü içeceklerin üretimi ve ticareti.
- Kumar, şans oyunları ve benzeri spekülatif faaliyetler.
- Domuz eti ve mamullerinin üretimi/satışı.
- Turizm (içkili/eğlence odaklı) ve eğlence sektörü.
- Tütün ürünleri ve silah sanayi.
- İslami değerlere aykırı yayıncılık faaliyetleri.
2. Mali Kriterler (Finansal Arındırma Oranları)
Faaliyet alanı uygun olsa bile, şirketin borç yapısı ve gelir kalemleri şu sınırları aşmamalıdır:
- Faizli Borç Sınırı: Şirketin toplam faizli kredilerinin piyasa değerine oranı %33’ü geçmemelidir.
- Likit Varlık Sınırı: Faiz getirili nakit ve menkul kıymetlerin piyasa değerine oranı %33’ü aşmamalıdır.
- Uygun Olmayan Gelir Sınırı: Şirketin, yukarıdaki yasaklı faaliyetlerden elde ettiği (zorunlu veya arızi) gelirlerin toplam gelire oranı %5’i geçmemelidir.
BIST Katılım Endeksi Türleri Nelerdir?
Yatırımcıların risk algısına ve stratejisine göre Borsa İstanbul, katılım endeksini çeşitli kategorilere ayırmıştır. İşte portföyünüzü çeşitlendirebileceğiniz endeks türleri:
- BIST Katılım Tüm Endeksi (XKTUM): Katılım şartlarını sağlayan tüm şirketleri kapsar. En geniş havuzdur.
- BIST Katılım Tüm Hisselerini İncelemek için tıklayın
- BIST Katılım 100 (XK100), 50 (XK050) ve 30 (XK030) Endeksleri: Bu endeksler, katılım kriterlerine uyan şirketler arasından işlem hacmi ve piyasa değeri en yüksek olanları sıralar. Özellikle XK030, likiditesi yüksek, yani alınıp satılması en kolay ve genellikle piyasaya yön veren büyük şirketleri içerir.
- BIST Katılım 30 Hisse senetleri fiyatlarını takip etmek için tıklayın
- BIST Katılım Sürdürülebilirlik Endeksi (XSRDK): Hem katılım prensiplerine uyan hem de çevresel/sosyal (ESG) notu yüksek olan şirketlerdir.
- BIST Katılım Temettü Endeksi (XKTMT): Düzenli kâr payı (temettü) dağıtan ve katılım esaslarına uyan şirketleri bir araya getirir. Pasif gelir hedefleyenler için güçlü bir seçenektir.
Katılım Endeksine Nasıl Yatırım Yapılır?
Katılım dünyasında yatırım yapmanın iki temel yolu vardır:
1. Doğrudan Hisse Senedi Alımı
Bireysel yatırımcılar, yatırım hesabı açarak BIST Katılım Endeksi'ndeki hisseleri doğrudan alıp satabilirler. Hesap açmak için tıklayın
- Avantajı: Portföyü tamamen kendiniz yönetirsiniz.
- Zorluğu: Şirketlerin dönemsel olarak endeksten çıkıp çıkmadığını sürekli takip etmeniz (KAP bildirimleri üzerinden) gerekir.
2. Katılım Fonları Aracılığıyla Yatırım
Eğer şirket bilançolarını analiz edecek vaktiniz yoksa Katılım Fonları pratik bir çözümdür.
- Avantajı: Fon yöneticileri, endeks kriterlerine uymayan hisseleri portföyden anında çıkarır ve yerine uygun olanları ekler. Ayrıca "arındırma" işlemini fon kendi bünyesinde yapar.
- Risk Dağıtımı: Tek bir hisseye bağlı kalmaz, onlarca helal hisseden oluşan bir sepete ortak olursunuz.
Katılım Endeksi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
S: Katılım endeksi hisseleri BIST 100'den daha mı az kazandırır? C: Hayır, bu bir yanılgıdır. Katılım endeksindeki şirketler genellikle borç oranı düşük ve öz sermayesi güçlü şirketlerdir. Geçmiş performanslar incelendiğinde, katılım hisselerinin piyasa koşullarına göre rekabetçi getiriler sağladığı görülebilmektedir.
S: Bir şirket sonradan katılım endeksinden çıkabilir mi? C: Evet. Borsa İstanbul yılda iki dönem (Mayıs ve Kasım aylarında) endeks güncellemeleri yapar. Mali yapısı bozulan veya faaliyet alanı değişen şirketler endeksten çıkarılır.
S: Katılım Hisse yatırımı yapmak riskli midir? C: Her borsa yatırımı piyasa riskleri (fiyat dalgalanmaları) içerir. Ancak katılım hisseleri, spekülatif ve aşırı borçlu şirketleri elediği için finansal krizlere karşı teorik olarak daha dirençli bir yapı sergileyebilir.
S: Katılım endeksi helal mi / İslama uygun mu? : BIST Katılım Endeksi, Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Danışma Kurulu tarafından belirlenen "Pay Senedi İhracı ve Alım-Satımı Standardı"na göre oluşturulur. İslami finans ilkelerine (faizsizlik, kumardan uzak durma vb.) uymayan şirketler elendiği için, bu endeksteki hisselere yatırım yapmak caiz (uygun) kabul edilir.
S: Katılım endeksinde faiz var mı?: Katılım endeksine giren şirketlerin ana faaliyet konusu faiz olamaz. Ancak günümüz ekonomik sisteminde şirketlerin bankalarla ilişkisi kaçınılmaz olabildiği için "tolerans oranları" vardır. Şirketin faizli borçları veya faiz getirili nakitleri piyasa değerinin %33’ünü aşmamalıdır. Ayrıca faize dayalı (arızi) gelirleri toplam gelirin %5’ini geçmemelidir.
S: Katılım endeksini kim belirliyor?: Endeks kriterleri ve kuralları, Borsa İstanbul (BIST) yönetimi ile Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Danışma Kurulu'nun ortak çalışmasıyla belirlenir. Şirketlerin verileri ise Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden alınan finansal raporlarla analiz edilir.
S: Katılım endeksine uygun hisseleri nasıl öğrenirim? : Borsa İstanbul’un resmi web sitesinde ve KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) duyurularında güncel liste yayınlanır.
S: Katılım endeksi ne zaman güncellenir?: BIST Katılım Endeksi'ndeki şirketler dönemsel olarak gözden geçirilir. Endeks dönemleri genellikle Mayıs ve Kasım aylarında başlar. Bu tarihlerde listeye yeni girenler veya listeden çıkanlar olabilir.
S: Katılım hisseleri temettü verir mi?: Evet, katılım endeksindeki şirketler de kâr payı (temettü) dağıtabilir. Hatta düzenli temettü veren katılım şirketleri için "BIST Katılım Temettü Endeksi" bulunmaktadır. Helal kazanç prensibine göre elde edilen kârın paylaşılması teşvik edilen bir durumdur.
Çekince
Çekince: Bu raporda yer alan her türlü bilgi, değerlendirme, yorum, istatistiki şekil ve bilgiler hazırlandığı tarih itibari ile mevcut piyasa koşulları ve güvenirliğine inanılan kaynaklardan elde edilerek derlenmiştir ve İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından genel bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Sunulan bilgilerin doğruluğu ve bunların yatırım kararlarına uygunluğu tarafımızca garanti edilmemektedir. Bu bilgiler belli bir getirinin sağlanmasına yönelik olarak verilmemekte olup alım satım kararını destekleyebilecek yeterli bilgiler burada bulunmayabilir. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu nedenle bu sayfalarda yer alan bilgilerdeki hatalardan, eksikliklerden ya da bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden, yorum ve bilgilerin kullanılmasından doğacak her türlü maddi/manevi zararlardan ve her ne şekilde olursa olsun üçüncü kişilerin uğrayabileceği her türlü doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan dolayı İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile bağlı kuruluşları, çalışanları, yöneticileri ve ortakları sorumlu tutulamaz. Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.