ABD - Venezuela Süreci ve ABD'li Şirketlerle Görüşme

Beyaz Saray, Chevron (CVX), Exxon Mobil (XOM) gibi büyük petrol üreticilerini, rafineri devlerini ve petrol sahası hizmet şirketlerini Washington’a davet etti.

Venezuela Petrol Sektöründe ABD'li Şirketlerin Rolü

ABD’nin Venezuela’ya yönelik operasyonu, uzun süredir yaptırımlar ve siyasi baskıyla köşeye sıkıştırılan Maduro yönetimine karşı, hem ekonomik hem askeri araçların birlikte kullanıldığı bir süreç olarak öne çıktı. Washington, Venezuela’yı bir yandan demokrasi ve insan hakları söylemi üzerinden hedef alırken, diğer yandan ülkenin dev petrol rezervlerini yeniden küresel pazara entegre etmeyi amaçlıyor. Yıllarca süren yönetim krizleri, yolsuzluk ve ABD yaptırımları, Venezuela’nın petrol üretimini dramatik biçimde düşürdü; bir zamanlar dünyanın önemli üreticilerinden biri olan ülke, bugün eski kapasitesinin gölgesinde kalmış durumda. ABD’nin müdahalesi ve baskısı, bu çöküşü kendi jeopolitik çıkarları doğrultusunda yeniden şekillendirme girişimi olarak da okunabilir.

VenezuelaGelişmeleri ve ABD Hisse Senedi Etkileri raporumuzu okumak için tıklayın

Bu çerçevede Beyaz Saray, Chevron (CVX), Exxon Mobil (XOM), ConocoPhillips (COP) gibi büyük petrol üreticilerini; Valero Energy (VLO), Marathon Petroleum (MPC) gibi rafineri devlerini; Vitol ve Trafigura gibi küresel petrol tacirlerini ve Halliburton (HAL) gibi petrol sahası hizmet şirketlerini Washington’a davet etti.

Toplantının ana gündemi, Venezuela’nın petrol sektörüne yapılabilecek yatırımlar ve ülkenin üretim kapasitesinin hangi modelle, kimin eliyle ve hangi hukuki güvencelerle artırılabileceğiydi. Özellikle Chevron burada kilit bir aktör konumunda: hâlihazırda Venezuela’da faaliyet gösteren tek büyük ABD petrol şirketi ve PDVSA’nın (Venezuela petrol şirketi)  başlıca girişim ortağı. Chevron, özel bir yaptırım muafiyeti lisansıyla Venezuela’dan petrol üretip ihraç ediyor; ancak bu lisans zamanla daraltılmış, ihracat hacimleri kısıtlanmıştı. Şirket, Trump yönetimiyle yaptığı görüşmelerde bu lisansı genişletmek, daha fazla Venezüella ham petrolünü hem kendi rafinerilerine hem de küresel pazara satabilmek için pazarlık yürütüyor. Aynı masada yer alan Vitol, Trafigura ve diğer firmalar da PDVSA’nın elinde biriken ve ilk etapta pazarlanması planlanan milyonlarca varillik stok için söz sahibi olmaya çalışıyor.

Trump’ın ise bu şirketleri ikna etmek için ciddi çaba harcaması gerekiyor gibi gözüküyor. ABD Başkanı, kamuoyuna “Venezuela’ya en az 100 milyar dolarlık yatırım yapılacak” diye iddialı bir rakam telaffuz ederek hem siyasi bir başarı hikâyesi yaratmak hem de uzun vadede küresel petrol arzını artırarak fiyatları aşağı çekmek istiyor. Daha bol ve çeşitli tedarik, özellikle ABD’de benzin ve enerji fiyatlarını baskılayarak iç politikada da elini güçlendirebilir. Ancak jeopolitik açıdan istikrarsız, geçmişte kamulaştırma yaşamış bir ülkeye milyarlarca dolar sermaye sokmak, şirketler açısından büyük risk. Rystad Energy’nin hesaplarına göre, üretimi sadece sabit tutmak bile on yıllara yayılan onlarca milyar dolarlık yatırım gerektiriyor. Bu nedenle Chevron ve diğer şirketler, Trump’tan hukuki koruma, yaptırımların istikrarlı biçimde gevşetileceğine dair güvence ve siyasi riskin makul düzeyde tutulacağına ilişkin taahhüt talep ediyor. Trump’ın “anlaşma yapma” becerisi tam da bu noktada sınanıyor. Şirketleri, hem kendi kâr hedeflerinden vazgeçmeden hem de yüksek politik risklere rağmen Venezuela’ya geri dönmenin uzun vadede kazançlı olacağına ikna etmeye çalışıyor. Bu ikna çabasının arkasında, bir yandan ABD’nin enerji güvenliğini ve rafinerilerinin ağır petrol ihtiyacını güvenceye almak, diğer yandan da Venezuela üzerindeki siyasi nüfuzunu kalıcı hâle getirme hedefi yatıyor.

Kaynak: REUTERS, WSJ ,BLOOMBERG,

Çekince