İran ve ABD arasında Cenevre'de kritik nükleer zirve!

İran-ABD nükleer müzakereleri Cenevre'de yeniden başladı. Masadaki en kritik konu: Uranyum.

İran ve ABD'nin Zirve Trafiği

İran ve ABD, uzun bir aradan sonra Umman’ın arabuluculuğunda Cenevre’de dolaylı nükleer görüşmeler için bir araya gelmişti. Haziran 2025’te bölgedeki askeri gerilimler nedeniyle kesintiye uğrayan müzakereler; Türkiye ve Umman’ın diplomatik girişimleriyle 26 Şubat’ta yeniden başladı. Masadaki en kritik konular arasında; yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 440 kilogramlık uranyum stoku, yaptırımların kaldırılma takvimi ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması yer alıyor. 

2026 yılında ABD - İran Süreci hakkında blog yazımızı okumak için tıklayın

İran ve ABD Nükleer Müzakerelerinde Trafik Artıyor

İsviçre’nin Cenevre kenti, küresel diplomasinin en hassas dosyalarından biri olan İran nükleer programı görüşmelerine bir kez daha ev sahipliği yapıyor. İran ile Amerika Birleşik Devletleri heyetleri, doğrudan bir araya gelmek yerine Ummanlı yetkililer aracılığıyla mesaj alışverişinde bulunarak "dolaylı görüşme" yöntemini sürdürüyor.

Cenevre polisi, müzakerelerin gerçekleştiği Umman Büyükelçiliği rezidansı çevresinde olağanüstü güvenlik önlemleri aldı. Bölge trafiğe kapatılırken, heyetlerin giriş çıkışları sırasında geniş güvenlik koridorları oluşturuldu. Yaklaşık 3 saat süren ilk oturumun ardından ABD heyeti herhangi bir açıklama yapmadan rezidansı terk etti. İran resmi haber ajansı IRNA, görüşmelerin birkaç saatlik teknik bir aranın ardından aynı gün içinde yeniden başlayacağını duyurdu. Bu durum, tarafların ısrarlı bir şekilde diplomasi masasında kalmak istediğinin bir işareti olarak yorumlanıyor.

Müzakere Süreci Nasıl Canlandı?

İki ülke arasındaki nükleer müzakereler, Haziran 2025 tarihinde İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırı hamleleri ve artan tehdit dili nedeniyle tamamen durma noktasına gelmişti. Ancak Ortadoğu’da tansiyonun düşürülmesi adına Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinin yoğun diplomatik çabaları ve Umman’ın arabuluculuk misyonu, sürecin yeniden canlandırılmasında kilit rol oynadı.

Süreçteki önemli kilometre taşları ise şöyle şekillendi:

• 6 Şubat: Taraflar, ABD'nin devam eden askeri yığınağına rağmen Umman'da bir araya gelerek temasların sürmesi konusunda mutabakata vardı.
• 17 Şubat: Görüşmeler Cenevre’ye taşındı ve süreçte "ilerleme kaydedildiği" bildirildi.
• 26 Şubat: Taraflar, daha somut adımlar atmak üzere Cenevre'de tekrar masaya oturdu.

İran ve ABD Görüşmelerinde Masadaki Zorlu Pazarlık: Yaptırımlar ve Nükleer Kısıtlamalar

Cenevre'deki görüşmelerin temelinde, her iki tarafın da "kırmızı çizgi" olarak belirlediği talepler yatıyor. Bu taleplerin uzlaştırılması, diplomatik mühendisliğin en zorlu alanlarından birini oluşturuyor.

İran’ın Talebi: Tahran yönetimi, nükleer programını atom bombası üretimine varmayacak, belirli sınırlamalar çerçevesinde sürdürmeyi kabul ediyor. Ancak bunun karşılığında, ekonomisini boğan uluslararası ve ABD kaynaklı yaptırımların kaldırılmasını ve bunun doğrulanabilir bir takvime bağlanmasını şart koşuyor.

ABD’nin Talebi: Washington yönetimi ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını istiyor. Daha da önemlisi ABD, İran'ın elinde bulunan yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılarak etkisiz hale getirilmesini talep ediyor.

İran - ABD Arasında Teknik Kriz: 440 Kilogramlık Uranyum Stoku

Görüşmelerin en teknik ve en tartışmalı başlığı, İran’ın elinde bulunan nükleer materyalin geleceği üzerine kurulu. Verilere göre İran’ın elinde yüzde 60 düzeyinde zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyum bulunuyor. Bu oran, nükleer silah üretimi için gereken %90 saflık seviyesine teknik olarak çok yakın bir eşik.

Müzakere masasında şu sorulara yanıt aranıyor:

1. Zenginleştirme Oranı: İran, zenginleştirme faaliyetlerini hangi seviyede (%5, %20 veya %60) ve ne kadar süreyle sınırlandıracak?
2. Stok Durumu: Mevcut 440 kilogramlık stok ülke dışına mı çıkarılacak, yoksa seyreltilerek yakıt çubuklarına mı dönüştürülecek?
3. Doğrulama Mekanizması: ABD yaptırımları kaldırdığında, İran’ın nükleer faaliyetlerinin şeffaflığı nasıl denetlenecek?

Sonuç: Beklentiler ve Bölgesel Etkiler

Cenevre’de süren bu görüşmeler, sadece Washington ve Tahran’ı değil, tüm Ortadoğu’yu yakından ilgilendiriyor. Müzakerelerden çıkacak olumlu bir sonuç, Haziran 2025'ten bu yana süregelen askeri gerilimi düşürebilir ve bölgesel ticareti yeniden canlandırabilir. Ancak görüşmelerin başarısız olması, ABD’nin askeri yığınağının artmasına ve bölgesel bir çatışma riskinin tekrar alevlenmesine neden olabilir.

Şu an için gözler, Umman Büyükelçiliği rezidansından çıkacak ortak metne veya tarafların atacağı bir sonraki adıma çevrilmiş durumda. Diplomatik kaynaklar, sürecin yavaş ama temkinli bir iyimserlikle ilerlediğini belirtiyor.

Çekince