İçindekiler
Eşel Mobil Sistemi Nedir? Eşel Mobil Sistemi Nasıl Çalışır? Akaryakıt Fiyatlarına Etkisi
Eşel Mobil Sistemi Nedir? Eşel Mobil Sistemi Nasıl Çalışır? Akaryakıt Fiyatlarına Etkisi
Akaryakıt haberlerinde sıkça duyduğumuz, ancak tam olarak ne anlama geldiği çoğu zaman karıştırılan Eşel Mobil Sistemi, aslında tüketicinin cüzdanını korumak için devreye sokulan bir finansal kalkandır. Özellikle döviz kurunun hareketli olduğu veya küresel petrol fiyatlarının arttığı dönemlerde, bu artışın benzin istasyonundaki tabelaya yansımasını önleyen sisteme Eşel Mobil denir.
Eşel Mobil Sistemi Nasıl Çalışır?
Eşel Mobil Sistemi’ni bir arabanın süspansiyon sistemi gibi düşünebilirsiniz. Yol bozuk olsa bile (yani piyasada fiyatlar artsa bile), süspansiyon bu sarsıntıyı emer ve içerideki yolcuya (tüketiciye) hissettirmemeye çalışır.
Sistemin çalışma mantığı ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) üzerinden kurgulanmıştır. Normal şartlarda akaryakıt fiyatı; çıplak ürün fiyatı, ÖTV, KDV ve dağıtıcı kârı gibi kalemlerden oluşur. Eşel Mobil devreye girdiğinde devlet şöyle der: "Ürün fiyatı arttı ama vatandaşa zam yapmayalım, aradaki farkı benim alacağım vergiden düşelim."
Sistemin İşleyiş Adımları:
-
Fiyat Artışı (Zam) Durumu:
Diyelim ki uluslararası piyasalarda petrol fiyatı arttı ve normalde benzine 50 kuruş zam yapılması gerekiyor. Eşel Mobil Sistemi devredeyse, bu zam pompaya yansıtılmaz. Devlet, alması gereken ÖTV miktarından 50 kuruş feragat eder.- Sonuç: Pompa fiyatı sabit kalır, devletin vergi geliri azalır, tüketici zamdan etkilenmez.
-
Fiyat Düşüşü (İndirim) Durumu:
İşte en çok merak edilen kısım burasıdır. Petrol fiyatları düştüğünde neden hemen indirim görmüyoruz? Çünkü sistem tersine de çalışır. Eğer daha önce ÖTV’den vazgeçilmişse, fiyatlar düştüğünde bu indirim pompaya yansıtılmaz. Bunun yerine, devlet daha önce almadığı vergiyi (ÖTV'yi) eski seviyesine getirene kadar indirimi vergiye sayar.- Sonuç: Pompa fiyatı yine sabit kalır, devlet vergi gelirini toparlar. ÖTV miktarı standart seviyeye ulaştıktan sonra gelen düşüşler ise artık indirim olarak yansımaya başlar.
Bu Sistem Neden Kullanılıyor? Amacı Ne?
Devletin vergi gelirinden vazgeçmesi pahasına bu sistemi uygulamasının temelinde enflasyonla mücadele yatar.
- Enflasyonu Frenlemek: Akaryakıt, iğneden ipliğe her şeyin fiyatını etkiler. Lojistik maliyetleri arttığında domatesten elektroniğe kadar her şeye zam gelir. Devlet, akaryakıt fiyatını sabit tutarak zincirleme bir zam dalgasını (maliyet enflasyonunu) engellemeye çalışır.
- Alım Gücünü Korumak: Ani kur şoklarında veya petrol krizlerinde vatandaşın bütçesinin bir anda sarsılmasını engellemek hedeflenir. Psikolojik ve ekonomik istikrar sağlanmaya çalışılır.
Tüketici İçin Avantajları ve Dezavantajları
Bu sistem, kısa ve orta vadede tüketici için büyük bir koruma kalkanıdır. Özellikle döviz kurlarının çok oynak olduğu dönemlerde, her gece değişen benzin tabelalarını görmememizi sağlar. Fiyat istikrarı, hem ticari işletmelerin hem de bireysel kullanıcıların önünü görmesine yardımcı olur.
Ancak, sistemin sürdürülebilirliği bütçe dengelerine bağlıdır. Devletin ÖTV gelirinden sürekli feragat etmesi, bütçede bir açık oluşturabilir. Bu nedenle Eşel Mobil, genellikle "olağanüstü dalgalanmaların" olduğu dönemlerde kullanılan geçici ama etkili bir tedbir mekanizmasıdır.
Çekince
Bu raporda yer alan her türlü bilgi, değerlendirme, yorum, istatistiki şekil ve bilgiler hazırlandığı tarih itibari ile mevcut piyasa koşulları ve güvenirliğine inanılan kaynaklardan elde edilerek derlenmiştir ve İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından genel bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Sunulan bilgilerin doğruluğu ve bunların yatırım kararlarına uygunluğu tarafımızca garanti edilmemektedir. Bu bilgiler belli bir getirinin sağlanmasına yönelik olarak verilmemekte olup alım satım kararını destekleyebilecek yeterli bilgiler burada bulunmayabilir. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu nedenle bu sayfalarda yer alan bilgilerdeki hatalardan, eksikliklerden ya da bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden, yorum ve bilgilerin kullanılmasından doğacak her türlü maddi/manevi zararlardan ve her ne şekilde olursa olsun üçüncü kişilerin uğrayabileceği her türlü doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan dolayı İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile bağlı kuruluşları, çalışanları, yöneticileri ve ortakları sorumlu tutulamaz. Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.