İçindekiler
ABD - İran Savaşı: Rafineriler Durdu, Petrol ve Gaz Fiyatları Fırladı
Ortadoğu’da Enerji Krizi Büyüyor: Rafineriler Durdu, Petrol ve Gaz Fiyatları Fırladı
Ortadoğu’da enerji altyapısını doğrudan hedef alan saldırıların üçüncü gününde kriz derinleşiyor. Suudi Arabistan’ın en büyük rafinerisi Ras Tanura’nın kapanması, İsrail ve Irak’taki sahaların durdurulması ve Şii-Sünni gerilim hattı üzerindeki Hürmüz Boğazı’nın tıkanma noktasına gelmesi küresel enerji piyasalarını sarstı. Brent petrol 82 doları aşarken, Avrupa doğalgaz fiyatlarında %40’lık şok artışlar yaşanıyor.
Suudi Arabistan’da Kritik Tesis Hedef Alındı: Ras Tanura
Bölgedeki çatışmaların en somut etkisi, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan’da hissedildi. Saudi Aramco’ya ait olan ve ülkenin en büyük yerli petrol rafinerisi konumundaki Ras Tanura Refinery, insansız hava aracı (İHA) saldırıları sonrası "ihtiyati tedbir" olarak kapatıldı.
Günlük 550 bin varil işleme kapasitesine sahip olan bu dev tesis, sadece bir üretim merkezi değil, aynı zamanda Körfez kıyısındaki en kritik ihracat terminallerinden biri. Suudi Savunma Bakanlığı, iki İHA’nın etkisiz hale getirildiğini ve enkazın sınırlı bir yangına yol açtığını doğrularken, can kaybı yaşanmadığını bildirdi. Devlet haber ajansı SPA, iç piyasa arzının etkilenmediğini belirtse de, tesisin kapanması küresel arz güvenliği endişelerini tırmandırdı. Bu saldırı, 2019’daki Abqaiq ve Khurais saldırılarından bu yana Krallığın enerji altyapısına yönelik en ciddi tehditlerden biri olarak görülüyor.
Üretim Durdurma Dalgası Yayılıyor: Irak, İsrail ve İran
Saldırıların domino etkisi tüm bölgeyi sardı. Enerji arzındaki kesintiler sadece Suudi Arabistan ile sınırlı kalmadı:
- Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY): Türkiye’nin Ceyhan Limanı’na günlük 200 bin varil petrol akışı sağlayan bölgede; DNO, Gulf Keystone ve HKN Energy gibi şirketler üretimi askıya aldı. Şirketler tesislerde hasar olmadığını, ancak güvenlik protokolleri gereği vanaların kapatıldığını bildirdi.
- İsrail: Hükümet, Chevron’a ait dev Leviathan doğalgaz sahasını kapatma talimatı verdi. Mısır ile 35 milyar dolarlık ihracat anlaşmasının merkezi olan bu saha devreden çıkarken, Tamar sahasında güvenlik en üst seviyeye çıkarıldı.
- İran: OPEC’in en büyük üçüncü üreticisi İran’da ise ham petrol ihracatının %90’ının gerçekleştiği Harg Adası’nda patlama sesleri duyuldu. Tesislerin hasar durumu belirsizliğini korurken, bu gelişme piyasadaki paniği artırdı.
Küresel Ticaretin Atardamarı Tıkandı: Hürmüz Boğazı
Enerji piyasalarını en çok korkutan gelişme, küresel petrol tüketiminin beşte birinin, LNG ticaretinin ise %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki durum oldu. İran’ın gemilere geçiş uyarısı yapması ve tankerlere yönelik saldırı tehditleri, sevkiyatları durma noktasına getirdi. Başta büyük petrol şirketleri ve tanker sahipleri olmak üzere ticaret firmaları, risk almamak için rotalarını değiştirdi veya sevkiyatları askıya aldı.
Fiyatlarda Şok Yükseliş: Gaz Fiyatlarında %40 Artış
Tedarik zincirindeki bu kırılmalar fiyatlara anında yansıdı. Piyasaların tepkisi şu şekilde gerçekleşti:
- Petrol: Brent petrol vadeli işlemleri, arz endişesiyle gün içinde %10 civarında değer kazanarak varil başına 82 doların üzerine çıktı.
- Doğalgaz: Avrupa’nın Rus gazından kopup LNG’ye (Sıvılaştırılmış Doğalgaz) yöneldiği bir dönemde gelen bu kriz, fiyatları uçurdu. Hollanda merkezli TTF vadeli işlemleri %40 artışla megavatsaat başına 39,40 Euro’ya yükseldi. Asya piyasasında JKM gösterge fiyatı ise %39 artarak 15 dolara ulaştı.
- Gelecek Beklentisi: ING stratejisti Warren Patterson, Katar LNG arzının uzun süre kesilmesi durumunda fiyatların 80-100 Euro/MWh seviyelerine fırlayabileceği uyarısında bulundu.
Avrupa İçin Kış Sonuna Doğru Büyük Risk
Risk istihbarat firması Verisk Maplecroft analisti Torbjorn Soltvedt, bu durumu "önemli bir tırmanış" olarak nitelendirerek, Körfez ülkelerinin İran ile ABD-İsrail eksenindeki çatışmaya daha fazla çekilebileceğini belirtti.
Avrupa için durum daha kritik. Doğalgaz depolama tesislerinin doluluk oranı kış çıkışı nedeniyle %30 seviyelerine gerilemiş durumda. Depoları yeniden doldurmak için Hürmüz Boğazı’ndan gelecek LNG’ye güvenen Avrupa, akışın kesilmesi halinde Asya ile şiddetli bir "kargo kapma" rekabetine girebilir. Bu durum, önümüzdeki günlerde enerji faturalarına ve enflasyona doğrudan yansıyacak küresel bir krizin habercisi olabilir.
Çekince
Çekince: Bu raporda yer alan her türlü bilgi, değerlendirme, yorum, istatistiki şekil ve bilgiler hazırlandığı tarih itibari ile mevcut piyasa koşulları ve güvenirliğine inanılan kaynaklardan elde edilerek derlenmiştir ve İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından genel bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Sunulan bilgilerin doğruluğu ve bunların yatırım kararlarına uygunluğu tarafımızca garanti edilmemektedir. Bu bilgiler belli bir getirinin sağlanmasına yönelik olarak verilmemekte olup alım satım kararını destekleyebilecek yeterli bilgiler burada bulunmayabilir. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu nedenle bu sayfalarda yer alan bilgilerdeki hatalardan, eksikliklerden ya da bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden, yorum ve bilgilerin kullanılmasından doğacak her türlü maddi/manevi zararlardan ve her ne şekilde olursa olsun üçüncü kişilerin uğrayabileceği her türlü doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan dolayı İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile bağlı kuruluşları, çalışanları, yöneticileri ve ortakları sorumlu tutulamaz. Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.