İçindekiler
ABD-İran Nükleer Müzakerelerinde Viyana Öncesi "İlerleme" ve "Ayrılık" Mesajları
ABD-İran Nükleer Müzakerelerinde Son Durum
ABD ve İran arasındaki nükleer müzakere süreci, Cenevre’deki yoğun görüşme trafiğinin ardından yeni bir evreye giriyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, "bazı başlıklarda anlaşmaya yaklaşıldığını" duyururken, teknik heyetlerin Pazartesi günü Viyana’da toplanması kararlaştırıldı. Ancak Washginton'dan gelen analizler ve Tahran'ın temkinli dili, krizin henüz tamamen aşılmadığını gösteriyor.
Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen ve Türkiye’nin de diplomatik girişimleriyle desteklenen süreçte, gözler önümüzdeki hafta Avusturya’nın başkenti Viyana’da kurulacak teknik masaya çevrildi.
Cenevre Maratonu ve Erakçi’nin Kritik Açıklamaları
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD heyetiyle Cenevre’de gerçekleştirilen ve toplamda 6 saati bulan (sabah 4 saat, akşam 2 saat) görüşmelerin ardından İran devlet televizyonuna önemli değerlendirmelerde bulundu.
Bu turu "en ciddi ve en uzun müzakerelerden biri" olarak tanımlayan Erakçi, şu kritik mesajları verdi:
- İlerleme Var: "Genel olarak yoğun saatler boyunca iyi ilerleme kaydedildi. Hem nükleer alanda hem de yaptırımlar alanında bir anlaşmanın unsurları ciddi şekilde incelenmeye başlandı."
- Anlaşmaya Yakın Konular: "Bazı konularda anlaşmaya çok yaklaşıldı. Doğal olarak hâlâ görüş ayrılıkları mevcut ancak her iki taraf da çözüme ulaşmak konusunda geçmişe kıyasla daha ciddi."
- Takvim Netleşti: Teknik düzeydeki görüşmeler Pazartesi gününden itibaren Viyana'da yapılacak. Bir sonraki ana müzakere turunun ise bir haftadan kısa süre içinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Kırılma Noktası: Haziran 2025 ve Yeniden Başlayan Süreç
Mevcut müzakerelerin arka planında, bölgeyi savaşa sürükleyen gergin bir süreç yatıyor. İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik trafik, Türkiye ve bölge ülkelerinin yoğun çabalarıyla tekrar canlandırıldı.
ABD’nin askeri yığınağı gölgesinde devam eden süreç şu şekilde işledi:
- 6 Şubat: Taraflar Umman’da dolaylı görüşmeler için bir araya gelerek "temaslara devam" kararı aldı.
- 17 Şubat: Görüşmeler Cenevre’ye taşındı.
- 26 Şubat: Cenevre’de sabah ve akşam oturumlarıyla en yoğun müzakere turu gerçekleştirildi.
Arabulucu Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi de tarafların kayda değer ilerleme sağladığını ve ülkelerindeki istişarelerin ardından masaya döneceklerini doğruladı.
Masadaki Büyük Çatlak: WSJ Analizi ve "Savaş" Riski
Diplomatik cepheden gelen bu iyimser açıklamalara rağmen, Amerikan Wall Street Journal (WSJ) gazetesi, tarafların savaşı engelleyecek nihai bir anlaşmadan "hâlâ çok uzak" olduğunu öne sürüyor. Gazetenin ABD’li yetkililere dayandırdığı analize göre, Washington’daki "şahin kanat" herhangi bir tavize sert tepki gösteriyor.
Anlaşmazlığın Özü: Uranyum ve Yaptırımlar
Müzakerelerin kilitlendiği ana noktalar şunlar:
- İran'ın Talebi: Tahran, nükleer programını "atom bombası üretmeyecek şekilde" sınırlamayı kabul ediyor ancak bunun karşılığında yaptırımların tamamen kaldırılmasını şart koşuyor.
- ABD'nin Talebi: Washington yönetimi, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.
WSJ'ye göre ABD tarafı, İran'ın tıbbi amaçlı çok düşük miktarda zenginleştirme yapmasına izin verebilir; ancak Cumhuriyetçi senatörler (Lindsey Graham ve Marco Rubio gibi isimler) bu kadarcık bir esnemeyi bile "İran'ın itibarını kurtarmak" olarak yorumlayıp reddediyor. Ayrıca ABD, İran'ın balistik füze programının da masaya yatırılmasını isterken, İran bu konuyu müzakere dışı tutuyor.
Uzman Görüşü: "Diplomasi İçin Son Şans"
İran uzmanı Saeid Golkar, mevcut süreci "bir anlaşmaya varmak için son şans" olarak nitelendiriyor. Golkar'a göre, Viyana'daki teknik görüşmeler ve sonrasında yapılacak siyasi müzakereler başarısız olursa, ABD diplomasiyle çözemediği bu sorunu askeri yöntemlerle çözme yoluna gidebilir.
Sonuç olarak: Gelecek hafta Viyana'da yapılacak teknik görüşmeler, sadece bürokratik bir prosedür değil; Haziran 2025'ten bu yana devam eden gerilimi düşürmek veya tırmandırmak arasında gidip gelen hassas dengenin kaderini belirleyecek.
Çekince
Çekince: Bu raporda yer alan her türlü bilgi, değerlendirme, yorum, istatistiki şekil ve bilgiler hazırlandığı tarih itibari ile mevcut piyasa koşulları ve güvenirliğine inanılan kaynaklardan elde edilerek derlenmiştir ve İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından genel bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Sunulan bilgilerin doğruluğu ve bunların yatırım kararlarına uygunluğu tarafımızca garanti edilmemektedir. Bu bilgiler belli bir getirinin sağlanmasına yönelik olarak verilmemekte olup alım satım kararını destekleyebilecek yeterli bilgiler burada bulunmayabilir. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu nedenle bu sayfalarda yer alan bilgilerdeki hatalardan, eksikliklerden ya da bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden, yorum ve bilgilerin kullanılmasından doğacak her türlü maddi/manevi zararlardan ve her ne şekilde olursa olsun üçüncü kişilerin uğrayabileceği her türlü doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan dolayı İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile bağlı kuruluşları, çalışanları, yöneticileri ve ortakları sorumlu tutulamaz. Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.